بزرگ ترين عيب آن كه چيزى را در خوددارى، بر ديگران عيب بشمار!
مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت

مردم سالاري ديني در نهج البلاغه

 ريحانه فتحي ثاني

 امروزه يكي از مسايل بنيادين و حايز اهميت در انديشه‌هاي سياسي جهان معاصر، جايگاه مردم، حقوق آنان، وظايف و مسوليت دولت در قبال آنان و وظايف مردم در قبال حكومت و رهبري است. «حاكميت خدا از طريق مردم» بر اساس تعاليم اسلام در ايران اسلامي با نام جمهوري اسلامي و به اراده مردم اجرا مي‌شود.

به گزارش روابط عمومي سازمان تبليغات اسلامي، در اين راستا معاونت پژوهشي و آموزشي سازمان تبليغات اسلامي در چارچوب اهداف و وظايف علمي و فرهنگي خود در مسير تبيين و ارائه آموزه‌هاي ديني و پاسخ‌گويي به نيازهاي فكري جامعه اسلامي انجام اين پژوهش را به مسئوليت و قلم دكتر علي كربلايي پازكي، مديريت كرده است كه آن را به شكل كتابي با عنوان مردم سالاري در نهج البلاغه به پيشگاه پژوهشگران و علاقه‌مندان حوزه انديشه اسلامي تقديم كرده است.

«مردم‌‌سالاري ديني در نهج‌البلاغه» به قلم علي كربلايي‌پازوكي در شش فصل مختلف با عنوان‌هاي مفهوم‌شناسي مردم سالاري ديني، رابطه دموكراسي و دين، تاريخچه‌ي مردم سالاري در غرب و ايران؛ مباني كلامي و سياسي حكومت دموكراسي ليبرال و مردم سالاري ديني؛ اهداف و ويژگي‌هاي نظام مردم سالاري ديني و صفات رهبري در قرآن و نهج البلاغه؛ حقوق متقابل مردم و مسئولان از منظر قرآن و نهج البلاغه؛ آسيب شناسي نظام مردم‌سالاري ديني در زمينه‌هاي اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي و سياسي از منظر قرآن و نهج البلاغه و بيان طبقه‌بندي نظام‌هاي سياسي معاصر، بررسي و مقايسه‌ي نظام مردم‌سالاري ديني با ساير نظام‌هاي سياسي در مواردي مانند مشروعيت و عوامل تاثيرگذار بر قدرت سياسي، شرايط و صفات رهبران سياسي، نحوه و شرايط عزل مقامات عالي رتبه، وظايف و محدوده‌ي اختيارات رهبران در زمينه‌هاي اجرايي، قضايي و نظامي و قانون‌گذاري و ميزان مشاركت مردم در انتخابات مردمي در قالب جدول‌هاي هشتگانه.

اين کتاب تأليف علي کربلايي پازوکي در ۶ فصل مختلف تصميم دارد در ديدگاه منسجم از نظام مردم سالاري ديني با استفاده از آيات قرآن و نهج البلاغه بگويد اما به دليل گستردگي انديشه‌ي سياسي اسلام و سيره‌ي سياسي و اجتماعي نبوي و علوي جديد بودن مسئله‌ي مردم سالاري ديني، بنا به قول نويسنده كاستي‌هايي احساس مي‌شود كه به ‌دليل حجم بالاي مطالب طبيعي است.

همچنين، اين کتاب به بررسي موضوعاتي همچون مفهوم‌شناسي مردم‌سالاري ديني، رابطه دموکراسي و دين، سکولاريسم، تناقض‌نمايي ليبراليسم، جايگاه انسان در انديشه ديني هم مي‌پردازد.

هدف از اين نوشتار تلاشي است در جهت تبيين زواياي مردم سالاري ديني به لحاظ مفهومي و در زمينه‌ي اصول، مباني، اهداف، حقوق متقابل مردم و مسئولان و آسيب‌شناسي حكومت ديني در منابع اسلامي مخصوصا سرچشمه‌ي اصلي آن يعني قرآن و نهج البلاغه و آراي دانشمندان اسلامي با توجه به الگوپذيري از رفتار حكومتي نبوي و علوي است. افزون بر اين در اين كتاب به مقايسه‌ي نظريه‌ي مردم سالاري ديني با ساير انديشه‌هاي سياسي مطرح در جهان معاصر هم پرداخت شده است.

نويسنده اين اثر در بخشي از مقدمه كتاب مي‌نويسد: «در مردم‌سالاري ديني، نسبي‌گرايي جايي ندارد و حقيقت ثابت است و در هر دوره و زماني گوهر حقيقت، معيار اصلي مي باشد و با حقيقت‌ها روبه‌رو نيستيم بلكه يك حقيقت معيار اصلي مي‌باشد. همان‌طور كه در دموكراسي، مردم نقش اصلي و بديهي را دارند، در مردم‌سالاري ديني نيز مردم ملاك اعتبار و مقبوليت مي‌باشند و ميزان مشروعيت با نسبت حقيقت سنجيده مي‌شود كه آن بر اساس مبنايي خارج از اراده مردم است و آن ميزان عقل و حيات معقولي است كه در چارچوب وحي تعيين مي‌شود. امروزه دموكراسي، به عنوان ابزاري استعماري درآمده است كه استعمار فرا نو براي رسيدن به مطامع خود و غارت منابع كشورهاي دنيا با استفاده از اهرم‌هاي نظامي و توان اقتصادي به نابودي آن منابع مشغول هستند.

در سطور پاياني اين كتاب آمده است:

«به‌نظر مي‌رسد بعد از فروپاشي نظام فكري و سياسي ماركسيسم در دنياي معاصر و بن‌بست‌ها وچالش‌هاي فراواني كه نظام ليبرال دموكراسي غربي باآن روبه‌روست، انديشه‌ي مردم سالاري ديني در آينده‌ي جهان، دير يا زود به عنوان يك جايگزين براي نظام‌هاي سياسي مورد اقبال عمومي قرار بگيرد.»

در بخش  ديگري هم آمده است:

«اگر مبناي همه تصميم گيري‌هاي مسوولان براساس خدامحوري باشد و در تمام زمينه‌ها عدالت و قانون رعايت شود و مردم ومسولان وظايف و حقوقي را كه در قبال يكديگر دارند، مراعات كنند، جامعه‌ي مردم سالاري ديني تحقق عملي خواهد يافت».

همچنين، كتاب «مردم‌‌سالاري ديني در نهج‌البلاغه» از سوي دفتر تهيه و تاليف متون و نشريات معاونت پژوهشي و آموزشي سازمان تبليغات اسلامي تهيه و به منظور تغذيه فكري روحانيون مستقر در كتابخانه‌هاي شبستان سراسر كشور توزيع شده است.

گفتني است، كتاب «مردم‌‌سالاري ديني در نهج‌البلاغه» در  462صفحه با مشاركت معاونت پژوهشي و آموزشي سازمان تبليغات اسلامي و شركت چاپ و نشر بين الملل وابسته به سازمان تبليغات اسلامي، منتشر شده است.