در فتنه ها چونان شتر دو ساله باش، نه پشتى دارد كه سوارى دهد و نه پستانى تا او را بدوشند.
مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت

جهاد از دیدگاه نهج البلاغه امام علی(ع) «جامعه شناسی جنگ و نیروهای نظامی»

 خادم قائمی، عباس
کلید واژه ها :
مقطع : کارشناسي ارشد
استاد راهنما : مقدم رأفتی، حامد
رشته گرایش :
استاد مشاور :
دانشگاه : فردوسی مشهد
استاد ناظر :
واحد :
تاريخ دفاع : 1373

چکيده:
رسالة حاضر با عنوان «جهاد از دیدگاه نهج البلاغه» به بررسی موضوع جهاد از کلیه جهات از دیدگاه نهج البلاغه امام علی (ع) می پردازد. هدف محقق بیان و کاربردی کردن نکات اخلاقی در کلام گوهر بار علی (ع) می باشد. تحقیق مورد نظر در هشت بخش موضوع جهاد را مورد بررسی قرار می دهد. بخش اول؛ مفهوم جهاد که شامل تعریف، انواع جهاد، توصیف جهاد، هدف و انگیزه جهاد و آیات قرآن در مورد جهاد است، می پردازد. بخش دوم به وصایا و سفارشات حضرت در مورد جهاد اختصاص دارد که موضوعات زیر را دنبال می کند: سفارش امام به فرزندشان، نامه حضرت به محمد ابن ابی بکر، جهاد یکی از ستون و پایه های ایمان، ترغیب اصحاب خود به جهاد و... بخش سوم کلیاتی دربارة تاکتیک های جنگی می باشد. شامل: ضرورت رعایت نظم و انضباط، آموزش های نظامی در جنگ، صبر و استقامت و روحیه مجاهد در جنگ، طرح و برنامه ریزی در جنگ، دوراندیشی و آمادگی رزم و دفاع، عقب نشینی تاکتیکی و... مباحثی که در بخش چهارم دنبال شده است، شامل چهرة جهاد گران نمونه مانند مالک اشتر نخعی، ابوذر غفاری، محمد بن ابی بکر، عمار یاسر و هاشم. در بخش پنجم تلاش شده است تا فرمانده و سرباز را از دیدگاه امام علی (ع) بیان کند و صفات فرمانده، وظایف والی، موقعیت نظامیان را بررسی می نماید. در بخش ششم حالات، رفتار، کردار مجاهد فی سبیل ا... را توضیح می دهد. دعا در میدان جنگ، کمک و یاری مجاهد، رفتار مجاهد با اسراء و... از مواردی است که امام علی (ع) توصیه کرده اند و در این بخش آمده است. بخش هفتم مجاهد را برای ترک جهاد مذمت کرده است و نتایج اعراض از جهاد، بهانه جویی برای عدم شرکت در جهاد و... را نیز بیان کرده است. بخش هشتم به مفهوم شهید و شهادت می پردازد و شوق و علاقه امام علی (ع) به شهادت را نشان داده است. از منابع دسته اولی که در تدوین این رساله بکار رفته است: - ترجمه و تفسیر نهج البلاغه(استاد محمد تقی جعفری) - جهاد در قرآن (شهید سید علم الهدی) - فلسفه در جهاد اسلامی(بوالعلی مودودی) - فرهنگ لغات نهج البلاغه(کریم زمانی جعفری) را می توان نام برد.